آمونیوم دی کرومات
آمونیوم دیکرومات (Ammonium Dichromate) با فرمول شیمیایی
(NH 4) 2Cr 2O 7
یکی از نمکهای کروماتها است که از ترکیب یون آمونیوم و یون دیکرومات تشکیل شدهاست. این ماده بیشتر به خاطر واکنش نمایشی معروفش به نام “آتشفشانِ شیمیایی” شناخته میشود.
از طرفی رنگ نارنجیِ آمونیوم دیکرومات مستقیماً از ساختار الکترونی یون دیکرومات می آید .
منشاء رنگ نارنجی در آمونیوم دی کرومات
رنگ در ترکیبات فلزی (بهویژه فلزات واسطه مثل کروم) ناشی از گذارهای الکترونی بین سطوح انرژی در یونهای فلزی است، که نور مرئی را جذب میکنند و بقیهی رنگ را بازتاب میدهند.
مشخصات شیمیایی
- نام: آمونیوم دیکرومات
- فرمول مولکولی: (NH 4) 2Cr 2O 7
- جرم مولکولی: حدود 252 گرم بر مول
- حالت فیزیکی: جامد بلورین نارنجی تا قرمز
- انحلالپذیری: در آب کاملاً محلول است
- سمّیت: بسیار سمی و سرطانزا (بهدلیل وجود یون کروم با عدد اکسایش +6)
کاربردها:
- نمایشی و آموزشی (آتشفشان شیمیایی)
- در گذشته گاهی در سلولهای ولتایی، سوختن یا اکسیداسیون استفاده میشد
تحلیل فرمول آمونیوم دی کرومات
فرمول کلی
(NH 4) 2Cr 2O 7
این ترکیب شامل دو یون مثبت و یک یون منفی مطابق تصویر میباشد
شناسایی یونها
1.یون آمونیوم:
- حاصل از ترکیب نیتروژن و هیدروژن
- بار مثبت (+1) دارد
2.یون دیکرومات:
- شامل دو اتم کروم و هفت اتم اکسیژن است.
- کروم در این یون در حالت اکسایش +6 قرار دارد.
- این یون از دو یون کرومات که بهوسیله یک اکسیژن پلزن (bridging oxygen) به هم متصل شدهاند، تشکیل میشود
.
واکنش تجزیه (آزمایش آتشفشان)
وقتی آمونیوم دیکرومات را گرم میکنند، یک واکنش تجزیهی گرمازا رخ میدهد:
در این واکنش:
- اکسید کروم (III) بهصورت جامد سبزرنگ تولید میشود،
- گازهای نیتروژن و بخار آب آزاد میشوند،
- و حجم ماده ناگهان زیاد میشود و ظاهری شبیه به فوران آتشفشان پدید میآورد.به همین دلیل در آزمایشگاهها، به عنوان کوه آتشفشان استفاده میشود.
کروم(VI) بسیار سمی، سرطانزا و اکسیدکنندهی قوی است.- تماس پوستی، تنفسی یا بلع آن خطرناک است.
- باید در محیط با تهویهی خوب، با دستکش و ماسک کار شود.